De eerste aflevering van het nieuwe seizoen van ‘De Luizenmoeder‘ heeft weer een hoop stof doen opwaaien. Deze keer was het thema ‘veiligheid op school’. En oh, wat schuurde dit weer langs de realiteit waar menig ouder, docent, BHV-instructeur of adviseur mee te maken heeft. Er waren enorm weer (pijnlijke) overeenkomsten tussen deze aflevering en het dagelijks leven. BHV op scholen, je zou er een boek over kunnen schrijven. Ik laat aan de hand van een aantal uitspraken zien waar het op menig school mist gaat.

‘Brandoefening om paniek te zaaien’

De aflevering begint dat juf Ank bij Anton de directeur op kantoor is. Ank geeft aan dat ze het vervelend vindt dat juist op de eerste dag van het nieuwe les jaar een oefening wordt gedaan. Zeker omdat ze vindt dat Anton dat doet om ‘weer paniek te zaaien’.

luizenmoeder brand brand brand niets aan de hand

Ik ben er van  overtuigd dat door duidelijke instructie te geven én regelmatig te oefenen, je kunt zorgen dat de kans op paniek tijdens een daadwerkelijke calamiteit, wordt beperkt. Juist omdat de docenten, medewerkers en leerlingen weten wat ze moeten én kunnen doen. Dit geldt natuurlijk niet alleen voor een ontruimingsoefening, maar net zo goed bij een ongeval. Daarnaast helpt het om mogelijk nieuwe risico’s in beeld te brengen waar je op kunt anticiperen.

‘Veiligste school van de regio als USP’

Ik zou wíllen dat scholen veiligheid als UPS zouden zien. Maar mijn ervaring is dat dit erg tegenvalt. Ik weet dat toen ik op school vroeg naar hoe zij de veiligheid van de kinderen dachten te garanderen en de wijze waarop de BHV was georganiseerd, ik werd aangekeken of ik gek was. ‘Nou gewoon. Goed.‘, was het antwoord. ‘We volgen jaarlijks een herhalingstraining en doen meerdere keren een oefening‘. Klonk niet onaardig maar ik had nog wat aanvullende vragen. Ondertussen kreeg ik een por van mijn man dus ik besloot op dat moment er over op te houden.

Veiligheid als argument

Maar even eerlijk: schrijf je je kind niet bij een school in als je geen volledige duidelijkheid hebt over de veiligheid? Maar dat andere argumenten je doen besluiten om toch te kiezen voor deze school? Want het gebouw is op loopafstand van huis. De leraren zijn zo aardig. Goede recensies en ervaringen van andere ouders. Net lesmateriaal. Ga zo maar door. Eerlijk gezegd, ik merk dat ik hier een dubbel gevoel over heb. En dat ik dit voor mijzelf goed praat door mijn kind zelf uit te leggen wat te doen bij een calamiteit. Meerdere keren per jaar. Thuis, onderweg van of naar school, dagje uit. #schijnveiligheid ?

Communicatie over BHV in clichés

De gebruikte afbeelding van het gele verkeersbord met ‘safety first’ is een (te!) veel gebruikte stockfoto. Wil je helder communiceren over veiligheid, dan is het kiezen van een afbeelding die volgens Google Picturesearch op meer dan 25.270.000.000 pagina’s voorkomt, naar mijn idee een slechte keuze. Het aanbod op (gratis) stockfotowebsites als je zoekt op ‘veiligheid’, levert tig afbeeldingen van brand, blussers, helmen en veiligheidsspelden op. Maar waarom geen foto’s van de middelen in en om de school? Het hoeft er niet supergelikt uit te zien. Als het maar overeenkomt met de werkelijkheid. Dat geeft naar mijn idee een beter beeld.

Desinteresse van de ouders

Dat de informatieavond over veiligheid werd afgedaan als ‘dat safety first gebeuren’, is ook erg herkenbaar. Ik merk dat zo lang het geen van de (eigen) kinderen overkomt, men denkt dat het allemaal wel los loopt. Toch? Maar ik kan je zeggen, dat een ouder die eerst wat laconiek deed, een ander inzicht kreeg toen de school haar belde om haar kind te halen nadat ze hem in de stabiele zijligging hadden gelegd. Als je een kind in de stabiele zijligging legt, is dat naar mijn idee voldoende reden om professionele hulp te alarmeren. Of zie ik dat verkeerd?

‘Ga jij dat maar aan de ouders uitleggen als het doden vallen!’

Dit is zo’n opmerking uit de ‘Kwikfit-categorie’. Natuurlijk vindt iedereen veiligheid belangrijk? Maar laten we tegelijkertijd realistisch zijn. Wat mag het voorkomen van een ongeval kosten? En wie moet dat betalen? Een lastige discussie, ik weet het, maar wel een die steeds meer gevoerd wordt. In hoeverre ben je zelf bereid om kosten te maken om het veiliger te maken, op school, op de sportclub of thuis? Een kleine poederblusser bij een discountwinkel voor een tientje, schaffen we blijkbaar eerder aan dan een exemplaar dat beter past bij de mogelijke vervolgschade. Of een goede CO melder schaffen we toch alleen aan als die met korting te koop is?

‘Om klokslag 11.00 uur houden bij een brandoefening’

Het lijkt wel of de schrijvers mijn artikel van vorige week hebben gelezen 😉 Dat ging over dat je een realistische BHV oefening niet te voorspelbaar moet maken. En zo als ik de situatie beschreef, zo zag je ook in de aflevering gebeuren. De kinderen staan twee-aan-twee startklaar om bij het horen van het alarm naar de afgesproken plaats te gaan. En dat noemt Anton dus een oefening…

Samenvattend

Naast de bovenstaande opmerkingen, kan ik er nog wel zeker vijf benoemen. Over de ultrakorte instructie om de BMC in test te zetten (helaas niets gehoord over het logboek). Hoe juf Ank de hakken in het zand zet en zegt ‘helemaal niet doen, zolang het alarm niet afgaat‘. Of om de oefening twee minuten voor het einde van de schoolbel te laten gaan, zodat de ouders ook zien het veilig het is. En vooral tegen niemand zeggen dat je een oefening doet (op de eerste schooldag!) zodat het net echt is. Ik kan er nog drie blogartikelen over schrijven. Maar misschien moet ik toch maar eens beginnen aan de boek, BHV op scholen 😉