Virtual Reality is helemaal hip. Zo gebruikt Freek Vonk een telefoon in een kartonnen doosje om kinderen een bijna-echte beleving te geven van de dierenwereld. Ook in de veiligheidswereld wordt veel ontwikkeld op VR-vlak. Op dit moment zijn voor de professionele hulpdiensten al verschillende oplossingen. Maar VR voor BHV gebruiken lijkt het nog wat lastig te zijn.

VR als trainingsmiddel

Op YouTube zijn verschillende filmpjes te vinden waarbij wordt gedemonstreerd hoe VR voor BHV of AR, augmented reality, ingezet kan worden. Vele malen lastiger is het om opleiders te vinden die actief adverteren met VR tijdens hun lessen. Als je zoekt op ‘VR voor BHV’ verschijnen met name ontwikkelaars in de bovenstaande zoekresultaten. Zelf heb ik de toepassing van VR voor BHV gezien tijdens een productpresentatie van Niveo in september 2018. Daar gaf ontwikkelaar The Virtual Dutchmen een demo van hoe je met een ‘doosje’ voor je ogen en twee controllers een deurprocedure kon uitvoeren en een blusmiddel gebruiken. Leuk om te zien én te doen.

Wist je dat in de schoonmaakbranche VR al langer wordt gebruikt als trainingsmiddel? Het helpt medewerkers om hen (letterlijk) door een andere bril te laten kijken naar een ruimte. De persoon kan met de VR-bril 360 graden rondkijken in een ruimte, alsof je er middenin staat. Deze manier van leren is plaats- en tijd onafhankelijk. Ook de theorie wordt toegepast in de praktijk, dat maakt het veel realistischer.

Onderscheidend vermogen

Ik denk dat VR tijdens de BHV-lessen onder andere zeer aanspreekt bij mensen die jaar in, jaar uit het ‘praatje, plaatje, daadje’-verhaal wel gezien hebben. Er zijn tal van opleiders die de basis- of herhalingscursus in een lokaal geven waarbij de cursisten rustig zitten met koffie en zwijgzaam luisteren naar de docent. Maar door gebruik van VR komen ze letterlijk uit hun stoel en zijn ze actief bezig. Dit wordt als heel positief ervaren.

Het gebruik van VR is wel even wennen. Er zijn best wat mensen die misselijk worden, zich opgesloten voelen en gedesoriënteerd raken. Er zijn zelfs mensen die last hebben van simulatie-ziekte. Het is denk ik een kwestie van tijd en dat de jongere generatie hier makkelijk aan kan wennen.

Maatwerk of standaardisatie?

Waar het denk ik nu nog wat mank gaat, is bij de keus tussen maatwerk en standaardisatie. Ik merk dat de ontwikkelaars graag maatwerk willen bieden. Dat begrijp ik, want je kunt dan echt het probleem c.q. de vraag van de opdrachtgever proberen op te lossen. Tegelijkertijd zijn we inmiddels zo gewend aan gratis apps dat we lang niet altijd meer bereid zijn om te betalen voor een app. En dat is naar mijn idee het andere deel van het probleem. Want we willen allemaal maatwerk maar wel tegen een (extreem) lage prijs.

Maar waarom zouden ontwikkelaars van VR niet een semi-gestandaardiseerd product op de BHV-markt brengen? Bijvoorbeeld om bedrijfshulpverleners te leren hoe ze die deurprocedure moeten doen of welke handelingen je moet verrichten om een reanimatie uit te voeren? Op onderdelen kun je voorzien in de behoefte van instructeurs invloed uit te kunnen oefenen. Bijvoorbeeld door het verloop van de enscenering te sturen, zoals ze dat ook met de afstandsbediening van de AED kunnen doen. En stel je voor dat je medewerkers van meerdere gebouwen op een centrale locatie een opleiding biedt. Wellicht kan de aspirant BHV’er dan wel virtueel oefenen in zijn eigen werkomgeving. Denk ook aan toepassing bij de introductiedag voor nieuwe medewerkers, of voor nieuwe BHV’ers die hun gebouwkennis willen vergroten. Je zou een soort virtuele speurtocht kunnen maken waarbij mensen door het pand lopen en allerlei instructies en informatie krijgen.

Praktische voordelen

VR heeft meer voordelen. Zo heb je weinig materialen nodig. Door virtual reality in te zetten tijdens een BHV-cursus, kun je bovendien makkelijker meetbaar maken wat de resultaten zijn. Niet alleen van individuele cursisten maar ook van een groep of zelfs een hele organisatie. In de lessen kan bijvoorbeeld gebruik gemaakt worden van reanimatiepoppen die zichtbaar maken wat het effect is van de borstcompressies. Bij voldoende druk zie je de ‘bloedbaan’ in beweging komen. Of neem de brandweer, die met een commerciële aanbieder de ‘3 minuten test’- app ontwikkelde. Door de telefoon in een VR-bril te doen, zie je welk zicht je hebt als een ruimte vol rook staat. Daarnaast kun je vaker een kort oefenmoment organiseren. Zeker nu micro-learning in opkomst is, lijkt mij dit een heel aardige aanvulling.

VR en certificering

Er zijn tal van redenen waarom je ervoor kiest om een opleiding te laten certificeren. Maar hoe gaan die om met het gebruik van VR? Is het criterium het uitoefenen van een fysieke handeling? Is een virtuele leeromgeving dan wel geschikt? Of is het slechts iets aanvullends en kan het geen traditioneel onderdeel vervangen? Hierover heb ik contact opgenomen met het NIBHV, één van de certificerende organisaties van BHV opleidingen:

NIBHV volgt met grote belangstelling de ontwikkelingen en inzet van Virtual Reality (VR) bij bedrijfsopleidingen en in het bijzonder de BHV-markt.

In veiligheidscursussen biedt VR de mogelijkheid om cursisten naar locaties te brengen die te duur zijn om in te zetten als oefenplek (zoals operatiekamers) of te gevaarlijk zijn voor praktische training (denk aan incidenten met gevaarlijke stoffen). Cursisten kunnen in een VR omgeving zonder echte consequenties fouten maken en de techniek kan gevaarlijke situaties als brand of explosies in het klaslokaal of in de online leeromgeving simuleren. Daar komt bij dat oefenen door middel van digitale VR veel data kan opleveren over het leerproces van de cursist. Deze data kan weer ingezet worden om het proces van leren steeds beter en op maat te maken.

We zien daarnaast de VR techniek snel eenvoudiger en betaalbaar worden. Daarmee kan VR in trainingen steeds kosten-effectiever ingezet worden.

Het oefenen met ‘echte’ mensen en middelen in de oefenruimte en op de werkplek blijft echter het meest effectief. Als het mogelijk is om naar een fysieke locatie te gaan en met anderen cursisten samen te trainen, als de oefenplek veilig is en als gedetailleerd verzamelen van data niet noodzakelijk is dan is het trainingscentrum de beste optie. VR kan daarbij een uitstekende aanvullende trainingsmethode zijn.

NIBHV blijft in 2019 de mogelijkheden van VR onderzoeken op leerrendement en effectiviteit.

Het is naar mijn idee niet vraag óf je VR voor BHV kunt inzetten, maar vooral de manier waarop, met wel doel en doelgroep. Ik houd de ontwikkelingen op dit gebied met plezier in de gaten!

 


 

VR voor BHVVR voor BHV VR voor BHV VR voor BHV  VR voor BHV