Enige tijd geleden bezocht ik de voorstelling ‘Sirene’ van cabaretière Yvonne van den Eerenbeemt. Een toepasselijke titel, want met haar show zorgde ze ervoor dat de BHV’ers in de Stadsgehoorzaal in Vlaardingen hun opgedane kennis en vaardigheden in de praktijk konden toetsen. Zoals ze zelf zei: tot die tijd hadden we als publiek blijkbaar de dood in de ogen kunnen zien in het geval er iets mis zou gaan. Een komische opmerking met een serieuze ondertoon. Want het ontruimen van een theater vraagt toch om een zeker script.

Betalen voor een oefening

Oefenen in een theater of een andere amusementsomgeving is lastig. Want het publiek betaalt voor een leuke avond en niet voor een veiligheidsoefening. En vind maar eens een artiest bereid om het optreden ervoor te onderbreken. Daar hadden ze in Vlaardingen iets slims op verzonnen. Mensen konden gratis naar deze voorstelling om als tegenprestatie aan de oefening deel te nemen. Een win-winsituatie dus.

Veiligheidsinstructie

De instructie door Yvonne aan het publiek was goed te vergelijken met een leuke versie van een veiligheidsinstructie zoals die van Delta Airlines of andere vliegmaatschappijen. Belangrijke informatie leuk en laagdrempelig gebracht met een goede dosis humor. We wisten allemaal dat de ontruiming eraan zat te komen, maar wanneer precies, was onduidelijk. Maar toen de cabaretière tijdens één van haar scenes plotseling ging roken, zag ik al een lampje branden. En ja, hoor niet, veel later werd nog wat extra rook op het toneel verspreid en ging de slow-whoop af.

Verloop van de ontruiming

Eerlijk is eerlijk: de ontruiming liep heel soepel. Misschien wel te soepel. Want iedereen ging als een mak lammetje door de deur en wachtte buiten op verdere instructies. Spannender dan dat werd het niet. We kregen verder geen aanwijzingen over waar we wel of niet konden gaan staan. Ook werd niet benoemd hoe we rekening moesten houden met eventuele hulpdiensten. Na een minuut of 10 kwam een BHV’er naar buiten die blij de menigte toesprak met de woorden: “De oefening is geslaagd!” Er klonk applaus, en iedereen ging aan de koffie: de pauze was begonnen.

Nulmeting

Toen een van de medewerkers evaluatieformulieren uitdeelde, vroeg ik haar wat het doel van de oefening was. Die gaf aan dat ze een nulmeting wilden uitvoeren zodat ze die konden evalueren en bespreken met de politie en zich zo weer beter ontwikkelen. Een fantastisch sociaal wenselijk antwoord. Ook vertelde ze dat tot dan vooral droge oefeningen hadden gehad, door middel van table top. Dan was dit al een hele verbetering.

Mijn bevindingen

Naar mijn mening pakte de BHV geen duidelijke rol. Voorafgaand aan de ontruiming vertelde de cabaretière dat we moesten wachten op instructies van de BHV, maar die kwamen tijdens de start van de ontruiming niet. Ik heb mensen zien lopen in hesjes die bezoekers naar buiten begeleidden, maar daar bleef het bij. Ik heb ook geen BHV’ers gezien die met blusmiddelen naar de locatie van de rook (op het podium) gingen: toch niet onbelangrijk.

Natuurlijk is het fantastisch dat een organisatie zoals dit theater het voor elkaar krijgt om een oefening te doen. Gaat het niet linksom, dan rechtsom. Verschillende keren werd benoemd dat het de eerste keer was dat het theater dit op deze manier deed. Wellicht heeft de BHV in het verleden het gebouw ontruimd zonder dat er een voorstelling was? Dan is dus vele malen beter. En gelukkig waren er geen gekke dingen: de mensen bleven rustig, er ontstonden geen narigheden… misschien wel de ideale oefensituatie voor mensen die nagenoeg geen ervaring hebben. Zo bouw je een zekere zelfverzekerdheid op en vertrouwen. Altijd goed voor de moraal.

Ver van de werkelijkheid

Maakt dat deze oefening een heel realistische? Nee, dat niet. Er is een goede kans dat de aanwezigen een volgende keer niet alle instructies braaf opvolgen. Hoe zou het publiek hebben gereageerd als ze wel 80 euro per persoon hadden betaald? En als de artiest niet was voorbereid en kostte wat het kost, eerst het nummer wilde zingen? Dan hadden ze misschien wel geëist dat de voorstelling door zou gaan? Ook miste ik de verwarring die er normaal gesproken wel is.

Bij deze oefening was een beetje rook en 3 seconden later ging de slow-whoop af. In andere situaties zie je vaak dat aanwezigen zich afvragen of het alarm wel echt is en of ze iets moeten doen. Verder ontstonden er geen ‘bijzondere’, onverwachte situaties tijdens deze ontruiming. Denk aan mensen die vallen omdat ze net even de laatste traptrede missen, mensen die elkaar kwijtraken tijdens de ontruiming of hulp nodig hebben, bijvoorbeeld omdat ze in een rolstoel zitten of een rollator hebben. Het komt zelfs voor dat mensen misbruik maken van de situatie om het pand binnen te komen. Naar mijn idee kan dit een heel groot verschil maken en is dit essentieel voor een écht goede oefening waar iedereen iets van kan leren.

Al met al ben ik benieuwd hoe de Stadsgehoorzaal de oefening gaat rapporteren en hoe zij erop terugkijken. Ik miste in elk geval de emotie en adrenaline die vaak wel aanwezig zijn in dit soort situaties. Of misschien moet ik zeggen: ik miste theater en drama.