Brandveiligheid met kinderen klinkt misschien wat abstract. Maar na het lezen van dit artikel weet je wel beter.
Het is alweer een paar jaar geleden dat ik thuis ineens een gek geluid hoorde. Een soort knalletje, ergens boven. Ik rende de trap op en zag een klein wit rookpluimpje uit de wasmachine komen. In eerste instantie dacht ik nog: hier hoef geen 112 voor te bellen…. toch? Die mensen hebben wel betere dingen te doen. Maar een paar seconden later besefte ik dat het snel heel naar kon worden als er wél brand zou ontstaan. Dus belde ik alsnog. Binnen een paar minuten stonden de brandweermensen klaar om met een slang naar boven te gaan. De schade bleef gelukkig beperkt. Maar zo’n moment blijft hangen, zeker bij jongere kinderen.
Sinds kort woon ik in een ander huis.En bij mijn jongste kwam de vraag toch weer terug: wat als hier brand komt? En juist daardoor merkte ik dat brandveiligheid met kinderen bespreken iets anders is dan alleen vertellen welke maatregelen je hebt genomen.
Ik vertelde meerdere keren wat ik had geregeld: meerdere rookmelders (in elke slaapkamer, keuken en woonkamer, ook al is het gelijkvloers), een grote en een kleine brandblusser en een blusdeken. We bespraken ook wat we zouden doen als er brand zou zijn.
Vooral als er op televisie of social media iets over brand voorbij kwam, was dat de oorzaak voor vragen.. Dan kon ik opnieuw zeggen dat het thuis goed geregeld was. Maar mijn woorden kwamen niet echt binnen. Daarom nam ik contact op met Brandweervrouw Sjors.
Brandweervrouw Sjors is Georgette Plomp. Zij werkt bij Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond. Op social media zoals Instagram en TikTok deelt ze duidelijke en toegankelijke informatie over de brandweer en brandveiligheid met kinderen in en om het huis.
Ik legde haar uit wat er speelde en vroeg wat ik nog kon doen. Haar antwoord was kort en precies wat we nodig hadden: kom eens langs. En zo stonden we enkele weken later bij haar brandweerkazerne in Schiedam. Daar is onder andere de Club van 112 ingericht. Een plek waar kinderen brandveiligheid niet alleen uitgelegd krijgen, maar vooral kunnen zien, bespreken en ervaren.
In een nagebouwde woning gingen we samen op zoek naar brandrisico’s in huis. Wat valt op? Wat kan hier misgaan? En wat kun je zelf doen om het veiliger te maken?
Sjors vertelde ook wat je doet als er echt brand is. Daarbij werd duidelijk dat er niet altijd één standaardantwoord is. Soms moet je naar buiten. Maar in een appartementencomplex kan het soms veiliger zijn om juist binnen te blijven. Dat hangt af van het gebouw, de brandwerende voorzieningen en de plek van de brand.
Dat is ook precies waarom het goed is om thuis over brandveiligheid te praten. Niet om kinderen bang te maken met alles wat er mis kan gaan, maar om ze te leren wat ze wél kunnen doen.
Daarna mochten we oefenen in de meldkamer. De één belde 112. De ander speelde de meldkamercentralist. Daarna draaiden we de rollen om. Zo werd meteen duidelijk welke informatie belangrijk is. Waar ben je? Wat is er gebeurd? Is iemand gewond? Is er nog gevaar?
Door dit hardop te oefenen, werd het minder spannend. Het gaf houvast. Niet alles hoefde. Eén oefening in een kamer die wat donkerder was voor de jonste echt nog wat te spannend. Die sloegen we over. Ook dat was goed.
Oefenen moet vertrouwen geven, niet méér angst veroorzaken.
Dat vind ik zeker bij brandveiligheid met kinderen belangrijk. Het doel is niet om alle mogelijke rampscenario’s door te nemen. Het doel is dat een kind weet: als er iets gebeurt, zijn er dingen die ik kan doen.
Na afloop zei mijn kind ongeveer: “Nu weet ik tenminste dat het allemaal goed geregeld is.” Daar moest ik om lachen. Want bijna alles wat die middag werd verteld, had ik thuis ook al gezegd. Meerdere keren zelfs. Maar in een andere omgeving, met iemand anders erbij, in een brandweeruniform, kwam dezelfde boodschap ineens wél binnen.
Vreemde ogen dwingen misschien. Maar ik denk dat er nog iets anders gebeurde. Er werd niet alleen gepraat over brandveiligheid. We gingen ermee aan de slag. Kijken, vragen stellen, situaties herkennen en zelf oefenen.
En dat maakte het verschil.
Daar zit voor mij ook een duidelijke link met bhv. Binnen organisaties doen we veel aan veiligheid. We schrijven procedures, hangen vluchtplattegronden op, leiden bhv’ers op en vertellen waar de verzamelplaats is. En daarna denken we soms: we hebben het toch uitgelegd?
Maar uitleg alleen is niet altijd genoeg. Weten dat er een nooduitgang is, is iets anders dan rustig de juiste keuze maken tijdens een incident. Weten dat je 112 kunt bellen, is iets anders dan geoefend hebben wat je dan zegt.
Informatie geeft kennis.
Oefenen geeft ervaring.
En ervaring geeft vertrouwen.
Dat geldt voor een bhv’er op het werk, maar dus net zo goed voor een kind thuis.
Bij oefenen denken we al snel aan hesjes, portofoons, waarnemers en een gebouw dat helemaal wordt ontruimd. Dat kan heel nuttig zijn. Maar oefenen hoeft niet altijd zo groot te zijn.
Dat geldt thuis net zo goed.
Vraag je kind eens: wat zou je doen als de rookmelder afgaat? Waar gaan we naartoe als we naar buiten moeten? Waar wachten we op elkaar? Weet je eigenlijk wat ons adres is als je 112 moet bellen?
Op het werk kun je hetzelfde principe gebruiken. Stel tijdens de lunch eens de vraag: wat zou je doen als het brandalarm nu afgaat? Loop met een afdeling naar buiten en kijk waar je uitkomt. Oefen een gesprek met 112, zonder echt te bellen. Of laat mensen in een ruimte zelf zoeken naar brandrisico’s.
Het belangrijkste is dat mensen actief nadenken en ervaren wat ze kunnen doen. Dat maakt veiligheid concreet.
Ons bezoek zette me ook aan het denken. Want waarom leren we kinderen eigenlijk zo weinig over wat ze kunnen doen bij een noodsituatie? Omdat we als ouder hen niet bang willen maken?
Kinderen hoeven geen brand te blussen en geen eerste hulp te geven zoals volwassenen dat doen. Maar ze kunnen wél leren om gevaar te herkennen, een volwassene te waarschuwen, hun adres te noemen en te weten waar je elkaar buiten weer vindt.
En 112 bellen? Ook dat kun je prima oefenen. Dat zijn geen ingewikkelde hulpverleningstechnieken. Dat is leren handelen.
Wat mij betreft hoort brandveiligheid voor kinderen daarom niet alleen thuis in een folder voor ouders. Het is ook een onderwerp dat prima op school besproken en geoefend kan worden.
Wat kun je doen als er iets misgaat? Wanneer haal je een volwassene? Wanneer bel je 112? Welke informatie moet je dan geven?
Je hoeft daarvoor echt niet te wachten totdat iemand oud genoeg is om een bhv-cursus te volgen.
Ik ging naar Schiedam omdat ik niet wist wat ik nog méér kon vertellen. En achteraf was dat precies het punt. Ik hoefde niet nóg meer te vertellen. We moesten het zien, bespreken en oefenen.
Maak brandveiligheid bespreekbaar. Maak het praktisch. En oefen.
Niet om kinderen bang te maken. Juist niet. Maar om ze te laten ervaren hoeveel ze zelf al kunnen doen als er echt iets gebeurt. Want je kunt een kind vaak vertellen dat iets goed geregeld is. Soms moet een kind het eerst ervaren voordat het dat ook echt gelooft.
Lees dan ook
